Kort antwoord
Een aardlekschakelaar slaat af als er ergens stroom weglekt, meestal door een apparaat met een defect of door vocht in een buitenlamp of stopcontact. Haal de stekkers eruit, zet de schakelaar terug en steek de apparaten één voor één terug: zo vind je vaak zelf de oorzaak. Slaat hij ook zonder apparaten af, dan zit de fout in de installatie en bel je een elektricien.
Wat doet een aardlekschakelaar?
Een aardlekschakelaar meet of de stroom die een groep in gaat, ook weer terugkomt. Is er een klein verschil, dan lekt er ergens stroom weg: via een kapot apparaat, via vocht, of in het ergste geval via iemand die iets aanraakt. Bij een lekstroom van 30 milliampère schakelt de aardlekschakelaar binnen een fractie van een seconde uit. Daarmee voorkomt hij een gevaarlijke schok.
Een aardlekschakelaar die afslaat, doet dus precies wat hij moet doen. Het is een signaal dat er iets mis is, geen storing van de schakelaar zelf. Alleen een oude of versleten aardlekschakelaar kan zonder reden te gevoelig worden.
Het verschil met een gewone groep (installatieautomaat): die schakelt uit bij te veel stroom, zoals bij overbelasting of kortsluiting. Valt alleen één groep uit, dan is het meestal overbelasting of kortsluiting. Valt de aardlekschakelaar uit, dan gaan alle groepen erachter mee uit.
De meest voorkomende oorzaken
In de praktijk zien we steeds dezelfde boosdoeners:
- Apparaten met een verwarmingselement: waterkoker, wasmachine, vaatwasser, oven, boiler of elektrische kachel. Het element kan lekken als het oud of beschadigd is.
- Vocht buiten: water in een buitenlamp, buitenstopcontact, grondspot of tuinkabel, vaak na regen.
- Vocht binnen: lekkage bij een lamp in de badkamer, of condens in een kruipruimte of schuur.
- Beschadigde snoeren en stekkers: een verlengsnoer onder een deur, een stekkerdoos die nat is geworden.
- Een fout in de vaste bedrading: een spijker of schroef door een leiding, of oude isolatie die lekt.
- Een te gevoelige of oude aardlekschakelaar, of te veel apparaten achter één aardlekschakelaar. Elk apparaat lekt een heel klein beetje; samen kan dat optellen.
Stappenplan: zo vind je de oorzaak
Werk met droge handen en open nooit de kap van de groepenkast. Dit kun je veilig zelf doen:
- Kijk welke aardlekschakelaar naar beneden staat en welke groepen erachter zitten. Vaak staat dat op de kast.
- Haal de stekkers eruit van alle apparaten op die groepen. Vergeet de wasmachine, vaatwasser en koelkast niet.
- Zet de aardlekschakelaar weer omhoog. Blijft hij aan? Dan zit het probleem waarschijnlijk in een apparaat.
- Steek de apparaten één voor één terug en wacht steeds even. Slaat hij af, dan heb je de boosdoener gevonden. Gebruik dat apparaat niet meer tot het is nagekeken of vervangen.
- Slaat hij direct weer af, ook zonder apparaten? Zet dan per groep de groepen uit en probeer de aardlekschakelaar opnieuw, zodat je ziet op welke groep de fout zit. Laat het daarna nakijken.
Probeer het niet tientallen keren opnieuw. Steeds inschakelen op een fout kan een beschadigd onderdeel warm laten worden. Meer hulp bij een stroomuitval vind je in de gids stroom uitgevallen.
Kom je er met dit stappenplan niet uit, of zit de fout in de vaste installatie, dan is dat werk voor een elektricien. Op de pagina storing en spoed lees je hoe een bezoek verloopt. Vertel bij het bellen welke aardlekschakelaar uitvalt, welke groepen erachter zitten en wat je al hebt geprobeerd. Dat scheelt zoektijd.
Slaat hij af als het regent?
Valt de stroom vooral uit bij regen of hoge luchtvochtigheid, dan zit het probleem bijna altijd buiten. Water dringt een buitenlamp, een slecht afgedicht buitenstopcontact of een verbinding in de tuin binnen en lekt stroom weg.
Zet de groep van de buitenverlichting uit en kijk of het probleem dan weg is. Is dat zo, dan weet je waar je moet zoeken. Een lamp die vol water staat of een gebarsten afdekkap vervang je; een verbinding in de grond moet waterdicht opnieuw worden gemaakt. Lees meer over buitenverlichting veilig aanleggen.
Wanneer moet een aardlekschakelaar vervangen worden?
Elke aardlekschakelaar heeft een testknop, vaak met een T. Druk daar een paar keer per jaar op: de schakelaar moet dan direct uitschakelen. Doet hij dat niet, dan werkt hij niet goed en moet hij vervangen worden.
Ook bij een oude groepenkast is vervangen verstandig. In oudere kasten zitten soms groepen zonder aardlekbeveiliging, of hangen er te veel groepen achter één aardlekschakelaar. Dan valt bij elke kleine lekstroom een groot deel van het huis uit. Een moderne kast met meer aardlekschakelaars of aardlekautomaten per groep voorkomt dat. Zie groepenkast vervangen.
Dat speelt vooral in oudere huizen, zoals in de naoorlogse wijken van Utrecht en Amersfoort.
Wanneer bel je een elektricien?
Bel een elektricien als:
- De aardlekschakelaar direct afslaat, ook zonder apparaten.
- Je de oorzaak niet kunt vinden of het steeds terugkomt.
- Je een brandlucht ruikt of iets warm voelt bij een stopcontact of de groepenkast.
- Er water bij elektra is gekomen, bijvoorbeeld door een lekkage.
- De testknop niet werkt.